در ایران به این نژاد سگ سرابی (مو بلند)، سگ سنگسری و سگ شاهسون گفته میشود.

این سگ از جمله سگهای گله کوهی است که منشأ آن از کوههای بلند در اطراف منطقه دریای سیاه و شمال ایران میباشد. هرچند که در فدراسیونهای بین المللی، کشور منبع این نژاد روسیه درج شده ولی بعقیده من سگ قفقازی از جمله نژادهای اصیل محلی و باستانی ایرانی است که صدها سال در کنار دیگر سگهای محلی ایران وظایف نگهبانی وکنترل گله را برای عشایر و دامداران این کشور را بخوبی انجام داده است.

نباید فراموش نمود که روسها سالیان سال حتی از وجود این نژاد بی خبر بودند و شناخت و پرورش آن در روسیه سالها بعد از جدائی زادگاههای طبیعی این سگ از ایران طی قراردادهای گلستان و ترکمنچای (1859 میلادی) میباشد. غربی ها برای اولین بار در سال 1930 میلادی با این سگ آشنا شده و در سال 1960 نمونه های اولیه آن در نمایشگاههای بین المللی حضور یافتند.

از لحاظ دسته بندی این نژاد جزو سگهای "مستیف" (بزرگ جثه) و از نوع سگهای کاری است. در استاندارد جهانی سگهای قفقازی به سه رده دسته بندی میشوند:

نوع گرجستانی - که بزرگترین جثه و جمجمه را داشته و به سگهای خرسی معروفند.

نوع ارمنی- که کمی از نوع اول کوچکتر است با بدنی مربع شکل و موهای بلند (بمراتب کوتاهتر از نوع اول) ولی بهرحال موهای بلند آن در پشت دست و پا و مخصوصا دم آن کاملا مشخص است. رنگ آمیزی آن متفاوت بوده و میتواند برنگ خاکستری و یا ترکیب چند رنگ باشد.

نوع آذری - که خود آن به دو زیر دسته قله ای و کوهپایه ای تقسیم میگردد. نوع قله ای پاهای بلندتری دارد و همیشه به رنگ زرد روشن یا نارنجی بوده و دارای پوزه ای با ماسک سیاه رنگ است. این گونه از شکل ظاهری به نوع گرجستانی نزدیکتر است. نوع کوهپایه ای از همه کوچکتر و کم موتر بوده . سگ شناسان به این نمونه خاص اصطلاحا "گامپر" میگویند ولی این نمونه در نقاط مختلف پرورش آن در کشورهای همجوار نظیر ایران وترکیه به اسامی مختلف و مخصوصا مناطق محلی اش خوانده میشود.

بعلت وضعیت خاص جغرافیائی ایران، هرسه نوع این نژاد در ایران در سرتاسر استانهای آذربایجان شرقی و غربی از سراب و سنگسر و تبریز گرفته تا رضائیه وحتی استان فارس و لرستان نیز یافت میشود. وجود این سگها در استانهای غربی کشور که صدها کیلومتر با اراضی اصلی آن فاصله دارد را از این طریق میتوان توجیه نمود که طی سالیان متمادی قبایل و عشایر ایرانی همراه با دامهای خود به اجبار و یا بخواست خود به دیگر مناطق کشور کوچ نموده اند که بهترین و بارزترین نمونه آن وجود عشایر ترک زبان قشقائی در استان فارس میباشد. همین امر باعث گردیده که مطمئن نباشیم که درصد این سگها خالص و نژاددار بوده و چه مقدار آنها با دیگر نژادهای عشایری و محلی ترکیب شده اند ولی از تعصبی که بعضی از پرورش دهندگان محلی در اصالت خون سگهای خود در ایران بخرج داده و نیز از عکسهای بدست آمده میتوان حدس زد که سگهای خالص خوبی را میتوان در ایران یافت که مطمئنا برای نسل آفرینی و مقایسه با سگهای دیگر کشورها نمونه بسیار خوبی باشند.

سگ قفقازی در ایران را میتوان هم با گوشهای بریده و هم نبریده دید ولی همانند دیگر مناطق پرورش این نژاد در دنیا، بریدن دم آن در ایران نیز معمول نیست