روباه قرمز یا روباه معمولی

ظاهر کلی:

تشخیص این حیوان بدلیل داشتن دم بلند وپشمالو با نوك سفید، پوزه باریك، گوشهای بزرگ وسیخ كه پشت آنها سیاه یا قهوه ای تیره است، به آسانی میسر میباشد. رنگ موهای پشت در مناطق مختلف متفاوت ومعمولا خاكستری متمایل به قهوه ای تا نخودی است. همانطور كه از نام آن پیداست به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای دیده میشود. طول بدن آن 50 تا 77 سانتیمتر، دم 30 تا 50 سانتیمتر ، ارتفاع از شانه 25 تا 45 سانتیمتر و وزنش بین 4 تا 10 کیلوگرم میباشد.

جفت گیری و زاد و ولد:

ماده ها فقط یك تا 6 روز در سال فحل میشوند. جفت گیری معمولا در زمستان صورت می گیرد. در این زمان صدای جیغ مانند روباه در شب شنیده میشود. پس از جفت گیری نر وماده مشتركا شروع به تدارك محل زایمان می نمایند.

ماده پس از 50 تا56 روز تعداد 4 تا 8 بچه قهوه ای تیره بانوك دم سفید می زاید . چشم بچه ها پس از 9 روز باز میشود. در روزهای اول زایمان ماده از لانه خارج نمیشود و نر برای او غذا می آورد. بچه ها تا 4 ماهگی وابسته به والدین هستند. در 10 ماهگی میتوانند تولید مثل كنند . طول عمر روباه معمولی حدود 10 سال است.

تغذیه:

رژيم غذايي روباه هاي معمولي بستگي به موادي دارد که در دسترس اش قرار مي گيرد اما معمولاً از پستانداران کوچک نظير موش و خرگوش، پرندگان و جوجه آنها، حشرات و ساير بي مهرگان تغذيه مي کند. در شکار کردن بسيار زيرک، حساس و محتاط عمل مي کند. شهرتش نيز به خاطر زيرکي در شکار است. عموماً طعمه خود را با تعقيب رد آن (به خصوص در برف) شکار مي کند. البته همانند بقيه سگ سانان موجود در ايران، روباه معمولي نيز گاهي از غذاهاي گياهي به عنوان مکمل تغذيه مي کند تا جايي که در بعضي از مناطق (مانند دشت ترکمن صحرا) در تابستان ها در کنار مزارع هندوانه ساکن مي شوند و از هندوانه به عنوان غذاي اصلي استفاده مي کنند. در جنوب کشور، در مواقعي که تعداد جوندگان بسيار کم باشد، ماهي و خرما غذاي اصلي روباه ها را تشکيل مي دهد..

پراکندگی:

در اكثر مناطق كشور از ارتفاعات سرد سیر آذربایجان تا جزیره قشم زندگی میكند.

زیستگاه طبیعی:

در اكثر زیستگاهها و حتی داخل شهر ها مشاهده میشود. از مناطق بسیار خشك بیابانی و جنگل های انبوه دوری می كند( تاكنون بجز منطقه جنگلی گلستان از دیگر مناطق جنگلی خزر گزارش نشده است). معمولا خود لانه اش را حفر میكند و گاهی در لانه متروك حیواناتی نظیر گوركن و خرگوش ساكن میشود. معمولا دو لانه دارد ودر مواقع احساس خطر بچه ها را از لانه ای به لانه دیگر منتقل میسازد. لا نه ها علاوه بر راه اصلی چندین راه خروجی اضطراری دارند.

موقعیت کنونی در ایران:

دشمن طبیعی روباه،  پلنگ وپرندگان شكاری است. بعلت هوش سرشار وتطابق با شرایط مختلف طبیعی واستفاده از منابع متفاوت غذایی علیرغم تعقیب وشكار بیرویه تا كنون كاهش شدیدی در جمعیت آنها ایجاد نشده است.  هرچند با وجود كشتار فراوان خطر چندانی نسل آن را تهدید نمیكند ولی متاسفانه در كشور ما از جمله حیواناتی است كه بی رحمانه ترین و وحشیانه ترین رفتارها از سوی كشاورزان ، روستائیان، دامدارن و شكارچیان با او میشود. از عوامل دیگری كه میتواند برای نسل آن خطر آفرین باشد، حساسیت شدید این حیوان به بیماری هاری است.

منابع:

• Iran Nature and Wildlife Magazine
• BBC-science & nature-wildfacts
• راهنمای صحرایی پستانداران ایران، هوشنگ ضیایی، سازمان حفاظت محیط زیست 1375